1.Vì sao việc chọn đúng than hoạt tính quan trọng?

Trong hệ thống hấp phụ VOCs của nhà máy in ấn, bao bì, sơn, mực, keo dán, nhựa hoặc điện tử, than hoạt tính là yếu tố quyết định hiệu suất xử lý mùi – dung môi.
Nếu chọn than sai, hệ thống sẽ nhanh bão hòa, hiệu suất giảm mạnh, chi phí vận hành tăng, thậm chí không đạt chuẩn QCVN.

Để vận hành ổn định 24/7, bạn cần dựa trên 5 yếu tố cốt lõi sau.

1.1 Độ iốt (Iodine Number) – yếu tố đánh giá khả năng hấp phụ VOCs

Độ iốt thể hiện khả năng hấp phụ phân tử nhỏ và hơi dung môi.
Giá trị tiêu chuẩn cho VOCs:

• Nhà máy in, bao bì, mực: 900 – 1100 mg/g

• VOC nhẹ (IPA, acetone, MEK): 850 – 1000 mg/g

• VOC hỗn hợp nồng độ trung bình: ≥ 1000 mg/g

Độ iốt càng cao → khả năng giữ VOC càng tốt → thời gian breakthrough dài hơn.

1.2 Bề mặt BET – quyết định dung lượng hấp phụ

BET thể hiện diện tích bề mặt của than hoạt tính.
Mức phù hợp cho xử lý VOC công nghiệp:

• ≥ 900 m²/g cho VOC đơn giản

• ≥ 1100–1400 m²/g cho VOC hỗn hợp

BET lớn giúp hơi dung môi bám sâu vào mao quản, nâng hiệu suất 10–25%.

1.3 Cấu trúc mao quản phù hợp từng loại VOC

VOC có kích thước phân tử khác nhau, cần mao quản tương thích:

• VOC nhẹ (IPA, acetone): micropore chiếm ưu thế

• VOC trung bình (ethyl acetate, MEK): mesopore + micropore

• VOC nặng (toluene, xylene): mesopore lớn và phân bố đều

Than gáo dừa Việt Nam thường có micropore chiếm tỷ lệ cao → rất hợp VOC nhẹ – trung.
Hệ VOC nặng nên dùng than tổ ong (honeycomb) hoặc than than đá mesopore lớn.

1.4 Độ bền cơ học – tránh bụi than, tắc ống và giảm áp suất

Than hoạt tính kém chất lượng dễ vỡ, tạo bụi:

• Tăng ΔP hệ thống

• Giảm lưu lượng

• Gây tắc, tăng chi phí vận hành

• Giảm tuổi thọ quạt và đường ống

Tiêu chuẩn độ bền:

• Hardness ≥ 95% cho than hạt

• Độ nén tốt cho than tổ ong (không vỡ khi rung nhẹ)

Than hoạt tính gáo dừa Việt Nam thường có độ bền cơ học cao hơn than đá.

1.5 Khả năng tái sinh và ổn định lâu dài

Nhà máy VOC chạy 24/7 cần than:

• Bão hòa chậm

• Chịu nhiệt tái sinh 100–120°C ổn định

• Không nứt khi tái sinh nhiều lần

• Không biến chất khi gặp hơi ẩm

Hệ tái sinh nhiệt (TSA) hoặc tái sinh khí nóng yêu cầu vật liệu phù hợp micropore–mesopore cân bằng.

2. Lời khuyên lựa chọn than hoạt tính cho nhà máy VOC

• VOC nhẹ: than gáo dừa Indonesia/Vietnam, độ iốt 900–1100 mg/g

• VOC trung bình: than tổ ong honeycomb than đá – micropore + mesopore

• VOC nồng độ thấp nhưng lưu lượng lớn: than tổ ong mật độ cao

• VOC nặng: loại mesopore lớn, BET 1200+

Nên test mẫu trước 2–4 tuần để đánh giá thời gian breakthrough thực tế.

3. Kết luận

Chọn đúng than hoạt tính giúp hệ hấp phụ VOC hoạt động bền bỉ, hiệu suất cao và giảm mạnh chi phí vận hành.
5 yếu tố cốt lõi gồm:

• Độ iốt

• Bề mặt BET

• Cấu trúc mao quản

• Độ bền cơ học

• Khả năng tái sinh

Khi lựa chọn dựa trên đúng thông số, nhà máy sẽ đạt hiệu quả xử lý VOC cao hơn và kiểm định khí thải dễ dàng.